CO RODZIC O ROZWOJU MOWY DZIECKA WIEDZIEĆ POWINIEN

CO RODZIC O ROZWOJU MOWY DZIECKA WIEDZIEĆ POWINIEN

 

Trudno jest określić granice wieku dla poszczególnych faz rozwoju mowy dziecka, można natomiast określić kolejność występowania tych faz.

W kształtowaniu się mowy dziecka Kaczmarek wyodrębnił 4 stadia:

- melodii, - wyrazu, - zdania, - swoistej mowy dziecka

 

OKRES PRELINGWALNY

Melodii - od urodzenia do 1 roku życia, można wyodrębnić w nim 3 okresy:

  • krzyku i płaczu – do ok. 3 miesiąca życia – pełnią funkcję komunikacyjną, zachowania te mają charakter symptomów. Dziecko w sposób niezamierzony informuje o swoich potrzebach. Krzyk jest ćwiczeniem narządu oddechowego: wdech - krótki, wydech - długi i powolny. W krzyku niemowlęcia występują elementy nieartykułowane, zbliżone nieco do samogłosek: a, o, u.
  • głużenie – od 3 miesiąca życia – dominują dźwięki gardłowe, tylnojęzykowe, co może wynikać z leżącej pozycji dziecka. Wypowiadane dźwięki oparte są głównie na spółgłoskach i generalnie nie mają one postaci sylaby (g, k, gli, kli, tli). Głużenie nie jest oparte na słuchu, zatem głużą także dzieci głuche.
  • gaworzenie – od 6 miesiąca życia – jakościowo inne od głużenia, oparte na słuchu, dziecko świadomie zaczyna używać narządów artykulacyjnych, by wydobyć dźwięki, które nie mają już tak przypadkowego charakteru, lecz przypominają dźwięki artykułowane – samogłoski i spółgłoski. Dzieje się tak m.in. dlatego, że istota gaworzenia polega na odtwarzaniu dźwięków słyszanych przez dziecko w otoczeniu.

 

OKRES LINGWALNY

Wyrazu – od 9 miesiąca życia – w tym czasie dziecko dochodzi do praktycznego odkrycia istoty znaku językowego, tzn., że ciągi dźwięków jakie słyszy i jakie wypowiada coś znaczą. Wypowiedź dziecka jest globalna. Każda wypowiedź jest jednofunkcyjna. Dziecko rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć.

 

dziecko potrafi wypowiedzieć wszystkie samogłoski z wyjątkiem nosowych „ą”, „ę” oraz spółgłoski: wargowe p, b, m; przedniojęzykowo - zębowe: t, d, n; tylnojęzykowe k, g i środkowojęzykowe ś, a czasami też ć

 

Zdania – od 18-24 miesiąca życia - wraz z pojawieniem się drugiego wyrazu, pojawia się  rozczłonkowana struktura wypowiedzi - wykonawca czynności - czynność. To także początek opanowywania fleksji. Pojawiają się między 18 a 24 miesiącem życia dziecka - formy przypadku i liczby dla rzeczowników oraz formy osoby i liczby dla czasowników. Około 24 miesiąca życia dziecka wzbogaca się struktura wypowiedzi dziecięcej o trzeci wyraz i dalsze.

 

Dziecko potrafi wypowiedzieć:

- wargowe: p, b, m, pi, bi, mi

- wargowo - zębowe: f, w, fi, wi

- środkowojęzykowe: ś, ź, ć, dź, ń, ki, gi

- tylnojęzykowe: k, g, ch

- przedniojęzykowo - zębowe: t, d, n

- przedniojęzykowo –  dziąsłowe: l

Z końcem tego okresu mogą pojawić się również głoski: s, z, c, dz

 

Swoistej mowy dziecka – od 36 miesiąca życia do 7 roku życia

 

3 – lata

Mowa pod kontrolą dorosłego charakteryzuje się znacznie bogatszym repertuarem dźwięków mowy

i dokładniejszą artykulacją, niż silne emocjonalnie spontaniczne wypowiedzi dziecka. Do najczęściej występujących procesów fonologicznych zaliczyć należy:

 

- palatalizację czyli zmiękczanie

- substytucję fonemu [r[ przez [l] lub [j]

- substytucję fonemów [k g h] spółgłoskami [t d]

- artykulacja coraz bardziej zbliżona do prawidłowej.

- samogłoski [e o] mogą być zamieniane na [a]

- głoski [sz ż cz dż] zamieniane na [s z c dz] lub [ś ź ć dź]

- 3 szeregi głosek mogą być albo zastępowane łatwiejszymi albo mylone

- upraszczanie grup spółgłoskowych (poła) – pszczoła

- następuje stały wzrost słownictwa

- następuje wzrost sprawności społecznej i komunikacyjnej

- wzrasta rozumienie dłuższych wypowiedzi

- pojawiają się zabawy tematyczne

- dzieci zaczynają skupiać uwagę na krótkich tekstach opowiadań

 

4 – lata

Te same zniekształcenia, ale w mniejszym stopniu

- uproszczenie grup spółgłoskowych

- trudne głoski zastępuje łatwiejszymi

- liczne neologizmy

- utrwalają się głoski: [s z c dz] ; nie powinno się już wymawiać jak [ś ź ć dź]

- sporadycznie pojawia się głoska [r ]

- głoski [sz rz cz dż] mogą być jeszcze zastępowane przez [s z c dz, ś ź ć dź]

- zasób słownika dzieci zależy od sposobu wyrażania się otoczenia. Przyswajają one sobie również wyrazy, których w pełni nie rozumieją i błędnie się nimi posługują.

- czterolatek zaczyna tworzyć zdania współrzędnie złożone przeciwstawnie, które pozwalają mu na pewne próby porządkowania przeżywanych treści

- wraz ze wzbogaceniem słownictwa, dzieci doskonalą opanowanie struktury gramatycznej języka, przyswajają wszystkie formy koniugacyjne i deklinacyjne, choć często popełniają błędy.

 

U jednego dziecka może wystąpić parę zjawisk jednocześnie.

 

5 – lat

Mowa dziecka 5-letniego jest już właściwie zrozumiała.

- pojawiają się głoski [sz, ż, cz, dż], chociaż w mowie potocznej mogą być jeszcze zamieniane na: [s, z, c, dz]

- głoska [r] pojawia się w tym okresie.

 

 

6 – lat

 

Dzieci powinny wymawiać wszystkie poszczególne dźwięki mowy prawidłowo. Jednak duży procent  nie wymawia prawidłowo w wyrazach spółgłosek: [s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, r].

 

 

Mowa jest sprawnością i jak każda sprawność wymaga doskonalenia. Drogą do jej nabywania jest kontakt ze środowiskiem, przyjmowanie prawidłowych wzorców mowy poprzez osłuchanie się z nią w najbliższym otoczeniu. To, ile i w jaki sposób mówimy do dziecka ma duży wpływ na rozwój jego mowy.

 

 


Usprawnianie funkcji słuchowych - ćwiczenia

OPRACOWANIE MGR STELLA WICHER PEDAGOG-TERAPEUTA

ZALECENIA DO PRACY Z DZIECKIEM

 

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE FUNKCJE SŁUCHOWE

 

CELE:

-przygotowanie do Nauki czytania,

-kształtowanie analizy i syntezy słuchowej,

-wyrabianie orientacji w otaczającym świecie,

-wyrabianie prawidłowej reakcji na umówiony sygnał,

-rozumienie mowy-bogacenie słownika biernego ,reakcja na polecenia,

-nauka fonacji głosek, sylab, wyrazów.

 

 

 1.Rozpoznawanie,porównywanie,różnicowanie dźwięków

 2.Odtwarzanie i rozpoznawanie struktur rytmicznych.

 3.Różnicowanie dźwięków różnych instrumentów muzycznych/odgadnij jaki instrument gra/

 4.Rozpoznawanie po głosie/zmienianie głosu/

 5.Ćwiczenia pamięci słuchowej-powtarzanie zdania złożonego wypowiedzianego przez nauczyciela

 6.Rozpoznawanie źródła dźwięku Np .szelest kartki

 7.Odtwarzanie prostych rytmów 2-4-elementowych przy pomocy klocków.

 8.Śpiewanie wierszyków sylabami.

 9.Naśladuj Jasia-wypowiadanie i jednoczesne wykonywanie czynności :ska-kać ,ma-chać, ma-sze-ro-wać ,itp.

 10.Zabawy z użyciem wyliczanek sylabowych, np.: Pani Zo-Zo-Zo- Pani sia-sia-sia

11.Układanie zdań z podanymi wyrazami.

12.Rymowanie wyrazów dwusylabowych ,np. mama-rama ,rosa- kosa.

13.Wyodrębnianie pierwszej sylaby w wyrazie w oparciu przedmioty znajdujące się w Sali i w oparciu o obrazek

14.Porównywanie długości słów

15.Śledzenie dźwięków-jeżeli usłyszysz głoskę np.oklaśnij w ręce.

16.Układanie zdań, liczenie wyrazów w zdaniu.

17. Porównywanie które zdanie dłuższe.

18.Liczenie sylab.

19.Porównywanie liczby sylab.

20Wagoniki sylabowe-tworzenie wyrazów na kończącą się sylabę wyrazu poprzedniego.

21.Wybieranie obrazków ,których nazwy zaczynają się od podanej głoski.

22.Dobieranie par obrazków, których nazwy zaczynają się taką samą głoską.

23.Wybieranie obrazków których nazwy kończą się określoną głoską.

24.Analiza i synteza słuchowa wyrazów- dzielenie na głoski.

25.Różnicowanie samogłosek i spółgłosek.

26.Układanie wyrazów z żądanymi głoskami.

27.Tworzenie wyrazów przez dodanie lub odjęcie głoski, np. -As-las ,Alinka -linka.

28.Wyodrębnianie wyrazu ze zdania: konstruowanie zdania z danym wyrazem.

29.Ustalanie pozycji danej głoski w wyrazie-co słyszysz na początku ,na końcu ,w środku-w wyrazach 3-literowych/mak, rak ,gra, Ewa/


Dla rodziców i dzieci w czasie zawieszenia zajęć Poradni

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE FUNKCJE WZROKOWE

opracowane przez Panią Małgorzatę Sypki

 

  • Ćwiczenia spostrzegania na materiale konkretnym
    1. Rozpoznawanie treści obrazków ukazywanych:
      • w dowolnym czasie,
      • w krótkich ekspozycjach (zapamiętanie jak największej ilości przedmiotów znajdujących się na obrazku i wyliczeniu ich zaraz po przerwie).
    2. Dobieranie jednakowych obrazków:
      • swobodne dobieranie par (wg różnych kryteriów),
      • segregowanie obrazków na podstawie właściwości ich nazw,
      • dobieranie jednakowych obrazków eksponowanych w skróconym czasie, np. gra Memo.
    3. Segregowanie obrazków w grupy tematyczne:
      • wyszukiwanie różnic między obrazkami,
      • segregowanie obrazków podobnych tematycznie,
      • wyszukiwanie ukrytych szczegółów, różnic na obrazku.
    4. Układanie obrazków po lewej i prawej stronie:
      • rozpoznawanie obrazków, których położenie zostało słownie określone,
      • określenie położenia obrazka,
      • dobieranie części do całości,
      • układanie obrazków z części (wg wzoru, bez wzoru, w oparciu o zapamiętany wzór).
    5. Uzupełnianie brakujących elementów w rysunkach, obrazkach.
    6. Odtwarzanie z pamięci eksponowanych przedmiotów i wskazanie po krótkiej przerwie miejsca, na którym leżały.
  • Ćwiczenia spostrzegania na materiale abstrakcyjnym

Zapoznanie z podstawowymi figurami geometrycznymi:

  1. Rozpoznawanie figur płaskich: koło, kwadrat, prostokąt, trójkąt.
  2. Dobieranie jednakowych par figur:
    • scalanie figur z części,
    • wypełnianie konturów większych figur mniejszymi,
    • uzupełnianie niepełnych konturów figur (dorysowywanie).
  3. Dzielenie większej figury na mniejsze, następnie scalanie lub komponowanie nowych całości.
  4. Różnicowanie i układanie figur geometrycznych pod względem kształtu, wielkości, koloru, kierunku położenia.
  5. Dobieranie do konturów figur geometrycznych takich samych figur i nakładanie na wzór.
  6. Różnicowanie kształtów literopodobnych.
  7. Graficzne odtworzenie krótko eksponowanej figury.
  8. Odtworzenie prostych układanek przestrzennych wg modelu.
  9. Zapamiętanie jak największej liczby eksponowanych figur i wskazanie ich po krótkiej przerwie w śród innych figur oraz określenie miejsca ich położenia.
  10. Rozpoznawanie znaków informacyjnych dotyczących życia człowieka w środowisku (znaki drogowe, pasy dla pieszych, litery i cyfry oznaczające autobusy i tramwaje).
  • Usprawnianie analizy i syntezy, koordynacji wzrokowo – słuchowej i ruchowej poprzez czytanie i pisanie sylab, wyrazów i zdań
    1. Ćwiczenia na materiale literowym:
      • segregowanie liter,
      • różnicowanie liter o podobnych kształtach,
      • rozpoznawanie i nazywanie liter,
      • dobieranie liter wielkich i małych, drukowanych do pisanych,
      • utrwalenie kształtu liter, np.: lepienie z plasteliny, obrysowywanie szablonu,
      • wykonywanie plansz i albumów ilustrujących litery,
      • pisanie liter odpowiadających pierwszej głosce nazwy obrazka,
      • segregowanie wyrazów (takich samych, o takiej samej liczbie liter , z określoną samogłoską lub spółgłoską),
      • różnicowanie liter najczęściej mylonych (n – u, b – d, b – p).
    2. Dobieranie wyrazów tak, aby każdy następny różnił się od poprzedniego tylko jedną literą, np.: nos – kos, noc – koc
      • tworzenie wyrazów z sylab przy pomocy suwaka sylabowego,
      • tworzenie wyrazów rozpoczynających się taką samą sylabą,
      • uzupełnianie brakujących liter, sylab w wyrazach,
      • podział zdań na wyrazy (przez pocięcie i ponowne złożenie),
      • dobieranie zdań do obrazka,
      • uzupełnianie zdań obrazkami, wyrazami (w miejsce obrazka dziecko wstawia wyraz).
    3. Tworzenie tekstu z rozsypanki wyrazowej, opis ilustracji lub prezentacja własnej myśli:
      • odczytywanie napisanego tekstu, porównanie z wzorem i ewentualna poprawa,
      • układanie tekstu w oparciu o ilustrację, zapis i czytanie głośne całymi wyrazami.

 

 

 

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE ZABURZONĄ SPRAWNOŚĆ MANUALNĄ

 

  • Techniki przestrzenne
    1. Układanie:
      • z koralików, klocków, patyczków, tasiemek, różnokolorowych materiałów i elementów (np. z liści) przedmiotów, postaci, figur, kształtów,
      • układanki i rozsypanki z obowiązującymi regułami.
    2. Zabawy konstrukcyjne.
      • Orientacja w kierunkach związana z własnym ciałem, poruszanie się w przestrzeni:
      • zapoznawanie się w trakcie zabaw z kierunkami: prosto, w prawo, w lewo,
      • różnicowanie w otoczeniu wielkości i ujmowanie stosunków w przestrzeni oraz różnicowanie ilości (duży – mały, wyższy – niższy, większy – mniejszy, węższy – szerszy),
      • ćwiczenia i zabawy ułatwiające orientację w kierunkach,
      • zabawy słuchowe, np. skąd słychać głos – tam się obrócić,
      • rzucanie do celu piłek, woreczków.
    3. Lepienie:
      • ugniatanie plasteliny i zapełnianie nią różnych powierzchni,
      • lepienie cienkich wałków i obwodzenie nimi narysowanych kształtów,
      • lepienie różnych postaci ludzi i zwierząt ze szczególnym zwróceniem uwagi na części składowe: głowę, szyję, tułów, nogi, ręce,
      • zalepianie całej powierzchni kartki,,
      • ozdabianie tekturowych talerzyków elementami z plasteliny.
    4. Wycinanie typu płaskiego i przestrzennego:
      • cięcie papieru wzdłuż narysowanej linii prostej,
      • cięcie pasków papieru jednakowej szerokości (płotki, drabinki),
      • cięcie wzdłuż linii falującej,
      • wycinanie dużych i małych kół,
      • wycinanie postaci ludzkich, zwierząt, roślin,
      • wycinanie części obrazków do składania,
      • wycinanki przestrzenne – domki, samochody,
      • wycinanki z płótna, filcu.
  • Techniki płaskie
    1. Malowanie jednocześnie obydwiema rękami:
      • zamalowywanie całej powierzchni dużego arkusza papieru,
      • malowanie palcami obu rąk równocześnie lub na przemian ruchem spokojnym, swobodnym.
    2. Malowanie palcem na całej powierzchni różnokolorowych linii poziomych i pionowych z zachowaniem kierunku od lewej do prawej.
  1. Malowanie pędzlem:
    • linii prostych, splątanych nici, kłębuszków,
    • zamalowywanie większych płaszczyzn ruchami od strony lewej do prawej i z góry na dół,
    • malowanie wzoru,
    • malowanie linii falujących poziomych i pionowych,
    • malowanie linii spiralnych,
    • malowanie kółek od najmniejszych do największych i odwrotnie,
    • malowanie linii łamanej,
    • malowanie dużych konturowych przedmiotów.
  2. Malowanie pęczkiem waty.
  3. Malowanie flamastrami.
  4. Rysowanie:
    • kredą na tablicy i dużych arkuszach papieru,
    • rysowanie wg instrukcji z zachowaniem podanych kierunków,
    • rysowanie linii zamkniętej: łączenie kropek, kresek w różne przedmioty, padającego deszczu,
    • wodzenie palcem po wzorze,
    • odtwarzanie wzoru w powietrzu, kalkowanie przez kalkę.
  5. Wydzieranie:
    • łatwych kształtów,
    • kompozycji z kolorowych pasków.
  6. Stemplowanie:
    • tworzenie różnych kompozycji: szlaczków, postaci człowieka, pojazdów, przedmiotów, domów.
  • Ćwiczenia graficzne
    • kreślenie linii poziomych, pionowych, po śladzie i samodzielnie,
    • kreślenie linii falistych, kolistych,
    • kreślenie linii zamkniętych,
    • łączenie liniami zaznaczonych punktów, obrysowywanie szablonów, kopiowanie przez kalkę techniczną,
    • tworzenie kompozycji pasowych.

 

 

 

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE FUNKCJE SŁUCHOWE

 

  • Ćwiczenia oparte na materiale eksponowanym wzrokowo – słuchowym i na czynnościach ruchowych
    1. Odtwarzanie struktur dźwiękowych:
      • słuchowa analiza podanego rytmu i ruchowe jego odtworzenie poprzez: wyklaskiwanie, wystukiwanie ołówkiem (pałeczką na cymbałkach), układ kropek (np. °° °°°) z uwzględnieniem następstwa czasowego,
      • odgadywanie słyszanego rytmu i wyszukiwanie go w zestawie rytmów,
      • wystukiwanie rytmu wg podanego układu przestrzennego.
    2. Graficzne odtworzenie wysłuchanego rytmu za pomocą kresek i kółek.
    3. Porównywanie melodii znanych piosenek pod względem tempa, wysokości głosu, tonacji.
    4. Różnicowanie dźwięków różnych instrumentów muzycznych.
    5. Różnicowanie dźwięków opartych na mowie ludzkiej z innymi dźwiękami dochodzącymi ze świata zewnętrznego.
  • Analiza i synteza wyrazowa zdań
    1. Wyodrębnianie zdania z mowy, pojęcie zdania, wyrazu:
      • układanie zdań i rozdzielanie ich na wyrazy,
      • wyodrębnianie wyrazu ze zdania, konstruowania zdania z podanym wyrazem,
      • wyodrębnianie wyrazów ze zdań prostych i liczenie ich.
    2. Porównywanie zdań krótkich i długich:
      • liczenie wyrazów,
      • oznaczanie wyrazów kreskami i porównywanie ich liczebności w różnych zdaniach,
      • układanie zdań o podobnej liczbie wyrazów.
  • Analiza sylabowa wyrazów
    1. Pojęcie sylaby, dzielenie wyrazów na sylaby, liczenie sylab, synteza sylab:
      • podział wyrazów na sylaby,
      • określenie długości wyrazów na podstawie liczby sylab (wyrazy krótkie i długie),
      • ustalenie pozycji danej sylaby w wyrazie (na początku, w środku , na końcu),
      • wydzielanie sylab i ich wzmacnianie przedmiotowo: klaskaniem, marszem,
      • słuchowe wydzielanie i liczenie sylab w wyrazach krótszych i dłuższych,
      • tworzenie wyrazów z sylab.
    2. Określanie pozycji sylab w wyrazie.
    3. Układanie wyrazów z sylab:
      • odpoznawanie wyrazów i zdań wypowiedzianych sylabami,
      • tworzenie wyrazów zaczynających się podaną sylabą,
      • tworzenie wyrazów rozpoczynających się końcową sylabą wyrazu poprzedniego.
    4. Zmiana wyrazu przez dodanie lub odjęcie sylaby:
      • rozwiązywanie rebusów obrazkowych,
      • rysowanie bądź wskazywanie przedmiotów, których nazwy zawierają dane sylaby.
  • Analiza i synteza głoskowa wyrazów – skojarzenie głoski ze znakiem graficznym (literą)
    1. Wyodrębnienie początkowej głoski w wyrazie:
      • wskazywanie przedmiotów, których nazwy zaczynają się daną głoską,
      • grupowanie przedmiotów, których nazwy zaczynają się taką samą głoską,
      • odróżnianie danych głosek od innych.
    2. Wyodrębnianie końcowej głoski w wyrazach:
      • wybór przedmiotów, których nazwy kończą się daną głoską, np.: bat, kot, kret,
      • grupowanie rysunków, których podpisy kończą się tą samą głoską.
    3. Wyodrębnianie środkowej głoski w wyrazach.
    4. Kolejne wydzielanie głosek w wyrazach.
    5. Tworzenie nowych wyrazów przez dodanie lub odjęcie głoski:
      • dodanie początkowej głoski (as – las),
      • odjęcie początkowej głoski (Alina – lina),
      • dodanie końcowej głoski (dom – domy),
      • odjęcie końcowej głoski (koty – kot),
      • układanie łańcuszka obrazków wg głoski w nagłosie i w wygłosie: nożyczki – indyk, kosz, szynka, auto, ogórek...
  • Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu sylab i wyrazów
    1. Sylaby dwuliterowe:
      • tworzenie sylab dwuliterowych,
      • rozpoznawanie i czytanie sylab dwuliterowych,
      • tworzenie wyrazów dwusylabowych,
      • łączenie sylab otwartych ze stałą początkową sylabą (ma – mata, mama, mapa),
      • łączenie sylab ze stałą sylabą końcową (ta – wata, huta),
      • układanie napisów pod obrazkami.
    2. Sylaby trzyliterowe.
    3. Tworzenie dwusylabowych wyrazów.
    4. Analiza i synteza dźwiękowa wyrazów jednosylabowych.
    5. Czytanie i pisanie wyrazów trzy – i więcej sylabowych.
    6. Czytanie pojedynczych zdań.

 

 

 


Dziękujemy

Środa, 28 sierpnia 2019 roku, była ostatnim dniem pracy Pani Wandy Papugowej na stanowisku Dyrektora Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym w Krakowie. W tym dniu Pani Dyrektor z uśmiechem przeszła na emeryturę.

Pani Wanda Papugowa była Dyrektorem oczekującym od nas profesjonalizmu, a jednocześnie rozumiała, że jako ludzie bywamy niedoskonali. Inspirowała w dążeniu do bycia coraz lepszym – w roli specjalisty i jako człowieka. Przypominała o tym, aby w kliencie Poradni - dziecku, rodzicu, nauczycielu - widzieć przede wszystkim kogoś, kto potrzebuje wsparcia.

Przez dziesięć lat kierowała Poradnią z polotem i fantazją, zarażając zespół optymizmem i energią.

Twórczo rozwinęła koncepcję pracy Poradni, zorganizowała inspirujące konferencje naukowe, zmobilizowała zespół do napisania poradnika dla rodziców i nauczycieli.

Zapamiętamy Ją jako ludzką Szefową mającą dystans do siebie. Potrafiła się z nami śmiać i płakać. Drzwi do gabinetu miała zawsze otwarte.

Elegancko i z dużą klasą kierowała Poradnią i w takim samym stylu przekazała ją swojemu następcy.

 


PROGRAM KSZTAŁTOWANIA KOMPETENCJI WYCHOWAWCZYCH NAUCZYCIELI

Wspomaganie przedszkoli: Realizacja programu kształtowania kompetencji wychowawczych nauczycieli i wspierania zdrowia psychicznego przedszkolaków

„Rozum ponad przemoc”

autor programu: Wanda Papugowa

– psycholog, mediator, dyrektor SPPP
dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym

 

Założenia dla realizacji programu:

1. Oddziaływania wychowawcze, uwzględniające znaczenie czynników rozwoju emocjonalno-społecznego, mogą przyczynić się do rozwoju umiejętności społecznych, zapobiegać dziecięcej agresji i wzmocnić kondycję psychiczną dziecka.

2. Doskonalenie umiejętności wychowawczych nauczycielek może przyczynić się do kształtowania optymalnych relacji z przedszkolakami i wsparcia rozwoju społecznego dziecka.

 

Cele do realizacji:

1. Specyficzne - wdrożenie (przynajmniej) dwóch strategii rozwiązywania problemów do repertuaru oddziaływań wychowawczych w przedszkolu.

2. Mierzalne – zmniejszenie liczby przypadków zgłaszanych jako „agresja „ dziecięca

3. Akceptowalne – zgodnie z podstawą programową wychowania przedszkolnego: „dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole , w sytuacjach trudnych wdraża swoje strategie, wspierane przez dorosłych”, respektuje prawa i obowiązki swoje oraz innych osób, wyraża szacunek wobec innych osób”

4. Realistyczne – wśród nauczycieli przedszkoli przekazywane są treści szkolenia i kształtowane umiejętności. Realizują to nauczycielki wyszkolone w pierwszym terminie, wraz z trenerami.

5. Terminowe – na zakończenie realizacji projektu nauczyciele dostrzegają korzystne efekty w swoim doświadczeniu i zachowaniu dzieci

 

Przebieg realizacji programu:

11 kwietnia 2019 konferencja „Profilaktyka i zagrożenia zdrowia psychicznego małego dziecka „

Celem konferencji jest zwrócenie uwagi na znaczenie środowiska przedszkolnego dla kształtowania zdrowia psychicznego, oraz zainspirowanie środowiska nauczycieli do wzięcia udziału w projekcie.

1. Część pierwsza: szkolenie nauczycieli

200 osób; dwie osoby z każdego przedszkola, co oznacza zaangażowanie 100 przedszkoli. 10 grup po 20 osób

Czas trwania szkolenia 20 godzin dla każdej grupy.

Każda grupa realizuje szkolenie w ciągu dwóch tygodni, co oznacza zajęcia dwa razy w tygodniu w godzinach: 15 – 19. Całość – 20 godzin.

Realizacja: maj – czerwiec 2019.

Miejsce realizacji zajęć: ul. Garbarska 1, MCDNODN

 

Tematy zajęć :

• Asertywność; umiejętność stawiania granic, świadomość własnej skuteczności, stawianie wymagań.

• Rozwiązywanie problemów i konfliktów bez stosowania przemocy.

• Nauczyciel w trudnych sytuacjach wychowawczych; rozumienie emocji własnych i emocji dziecka.

• „Bufory stresu”i „Dzielne dzieci” – przygotowanie do prowadzenia zajęć z dziećmi w oparciu o treści z książek

Szkolącymi są pracownicy Poradni, pracownicy Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz osoby inne osoby - trenerzy programu, autorzy materiałów szkoleniowych.

Każdy z uczestników otrzyma skrypt zajęć, materiały szkoleniowe, oraz książki „Bufory stresu”i „Dzielne dzieci” – która zawiera szczegółowe ćwiczenia do realizacji z dziećmi.

 

2. Część druga: wdrożenie doświadczeń do pracy z dziećmi.

Realizacja programu „Bufory stresu” i „Dzielne dzieci” w grupach dzieci 5- 6 letnich, które realizują roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne

Czas realizacji: wrzesień – grudzień 2019

Prowadzącymi zajęcia są liderzy - nauczycielki przedszkoli, które zostały przeszkolone w pierwszej części programu. Realizacja tej odbywa się w ramach zajęć przedszkolnych.

 

3. Część trzecia: szkolenie pozostałych nauczycieli, z danego przedszkola, z udziałem wyszkolonych 200 osób /liderów programu/ oraz superwizorów; trenerów, pracowników Poradni i osób, które szkoliły nauczycieli

Czas realizacji: październik - grudzień 2019

Program będzie miał charakter projektu badawczego. Za zgodą rodziców, dzieci które będą brały udział w programie zostaną objęte diagnozą umiejętności społecznych wykonaną przed i po zakończeniu projektu. Propozycja pomiaru jest zainicjowana przez pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Finansowanie programu – ze środków przewidzianych na wspomaganie przedszkoli.


PROFILAKTYKA I ZAGROŻENIA ZDROWIA PSYCHICZNEGO MAŁEGO DZIECKA

KONFERENCJA dla dyrektorów i nauczycieli przedszkoli

PROFILAKTYKA I ZAGROŻENIA ZDROWIA PSYCHICZNEGO MAŁEGO DZIECKA

11 kwietnia 2019, godz.13.00-17.00

Centrum Kongresowe Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Al. 29 Listopada 46

 

Przebieg konferencji:

Od godz. 12. – rejestracja uczestników

13.00-13.15 - rozpoczęcie konferencji - wystąpienia przedstawicieli władz Miasta Krakowa, oraz Małopolskiego Kuratorium Oświaty

 

Wykłady:

13.15-13.50 „Psycho-bio-społeczne uwarunkowania zaburzeń psychicznych u dzieci”

dr hab. Maciej Pilecki, Katedra Psychiatrii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

13.50-14.25 „Wspieranie dziecka w wieku przedszkolnym w nabywaniu kompetencji społecznych- znaczenie interakcji z rówieśnikami”

dr Jolanta Sajdera, Katedra Pedagogiki Przedszkolnej Uniwersytet Pedagogiczny

14.25-15.00 przerwa

15.00-15. 35 „Uzależnienia od nowych technologii u dzieci- geneza, terapia, profilaktyka”

dr hab. prof. UP Agnieszka Ogonowska, Katedra Mediów i Badań Kulturowych, Uniwersytet Pedagogiczny

15.35-16.10 „Zdrowie psychiczne dziecka w okresie średniego dzieciństwa – znaczenie odporności psychicznej”

dr Iwona Sikorska, Instytut Psychologii Stosowanej, Uniwersytet Jagielloński

16.10 - 16.45 „ Rozum ponad przemoc – program wsparcia psychicznego dzieci i nauczycieli”

Wanda Papugowa, Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym

Zapraszamy

 

Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym we współpracy z MCDN ODN w Krakowie i Pedagogiczną Biblioteką Wojewódzką

Konferencja jest bezpłatna.

Zgłoszenia przyjmuje Biuro Obsługi Klienta w MCDN ODN w Krakowie,

ul. Garbarska 1, pok. 12.

Wypełnioną KARTĘ ZGŁOSZENIA UCZESTNIKA.

Formularz dostępny na stronie internetowej www.krakow.mcdn.edu.pl prosimy złożyć osobiście, przesłać drogą elektroniczną e-mail: bok.krakow@mcdn.edu.pl - lub pocztą (faxem) na adres:

MCDN Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie

31-131 Kraków, ul. Garbarska 1

tel. 12 422 14 49; tel. kom. 513 042 381; fax: 12 422 30 26


PROGRAM KSZTAŁTOWANIA KOMPETENCJI WYCHOWAWCZYCH NAUCZYCIELI

Wspomaganie przedszkoli:
Realizacja programu kształtowania kompetencji wychowawczych nauczycieli i wspierania zdrowia psychicznego przedszkolaków

„Rozum ponad przemoc”

autor programu: Wanda Papugowa
– psycholog, mediator, dyrektor SPPP
dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym

 

Założenia dla realizacji programu:

1. Oddziaływania wychowawcze, uwzględniające znaczenie czynników rozwoju emocjonalno-społecznego, mogą przyczynić się do rozwoju umiejętności społecznych, zapobiegać dziecięcej agresji i wzmocnić kondycję psychiczną dziecka.

2. Doskonalenie umiejętności wychowawczych nauczycielek może przyczynić się do kształtowania optymalnych relacji z przedszkolakami i wsparcia rozwoju społecznego dziecka.

 

Cele do realizacji:

1. Specyficzne - wdrożenie (przynajmniej) dwóch strategii rozwiązywania problemów do repertuaru oddziaływań wychowawczych w przedszkolu.

2. Mierzalne – zmniejszenie liczby przypadków zgłaszanych jako „agresja „ dziecięca

3. Akceptowalne – zgodnie z podstawą programową wychowania przedszkolnego: „dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole , w sytuacjach trudnych wdraża swoje strategie, wspierane przez dorosłych”, respektuje prawa i obowiązki swoje oraz innych osób, wyraża szacunek wobec innych osób”

4. Realistyczne – wśród nauczycieli przedszkoli przekazywane są treści szkolenia i kształtowane umiejętności. Realizują to nauczycielki wyszkolone w pierwszym terminie, wraz z trenerami.

5. Terminowe – na zakończenie realizacji projektu nauczyciele dostrzegają korzystne efekty w swoim doświadczeniu i zachowaniu dzieci

 

Przebieg realizacji programu:

11 kwietnia 2019 konferencja „Profilaktyka i zagrożenia zdrowia psychicznego małego dziecka „

Celem konferencji jest zwrócenie uwagi na znaczenie środowiska przedszkolnego dla kształtowania zdrowia psychicznego, oraz zainspirowanie środowiska nauczycieli do wzięcia udziału w projekcie.

1. Część pierwsza: szkolenie nauczycieli

200 osób; dwie osoby z każdego przedszkola, co oznacza zaangażowanie 100 przedszkoli. 10 grup po 20 osób

Czas trwania szkolenia 20 godzin dla każdej grupy.

Każda grupa realizuje szkolenie w ciągu dwóch tygodni, co oznacza zajęcia dwa razy w tygodniu w godzinach: 15 – 19. Całość – 20 godzin.

Realizacja: maj – czerwiec 2019.

Miejsce realizacji zajęć: ul. Garbarska 1, MCDNODN

 

Tematy zajęć :

• Asertywność; umiejętność stawiania granic, świadomość własnej skuteczności, stawianie wymagań.

• Rozwiązywanie problemów i konfliktów bez stosowania przemocy.

• Nauczyciel w trudnych sytuacjach wychowawczych; rozumienie emocji własnych i emocji dziecka.

• „Bufory stresu”i „Dzielne dzieci” – przygotowanie do prowadzenia zajęć z dziećmi w oparciu o treści z książek

Szkolącymi są pracownicy Poradni, pracownicy Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz osoby inne osoby - trenerzy programu, autorzy materiałów szkoleniowych.

Każdy z uczestników otrzyma skrypt zajęć, materiały szkoleniowe, oraz książki „Bufory stresu”i „Dzielne dzieci” – która zawiera szczegółowe ćwiczenia do realizacji z dziećmi.

 

2. Część druga: wdrożenie doświadczeń do pracy z dziećmi.

Realizacja programu „Bufory stresu” i „Dzielne dzieci” w grupach dzieci 5- 6 letnich, które realizują roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne

Czas realizacji : wrzesień – grudzień 2019

Prowadzącymi zajęcia są liderzy - nauczycielki przedszkoli, które zostały przeszkolone w pierwszej części programu. Realizacja tej odbywa się w ramach zajęć przedszkolnych.

 

3. Część trzecia: szkolenie pozostałych nauczycieli, z danego przedszkola, z udziałem wyszkolonych 200 osób /liderów programu/ oraz superwizorów; trenerów, pracowników Poradni i osób, które szkoliły nauczycieli

Czas realizacji: październik - grudzień 2019

Program będzie miał charakter projektu badawczego. Za zgodą rodziców, dzieci które będą brały udział w programie zostaną objęte diagnozą umiejętności społecznych wykonaną przed i po zakończeniu projektu. Propozycja pomiaru jest zainicjowana przez pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Finansowanie programu – ze środków przewidzianych na wspomaganie przedszkoli.


WSPOMAGANIE PRZEDSZKOLI W ROKU SZKOLNYM 2017/19

Małopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie i Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym

zapraszają do udziału w bezpłatnej konferencji z cyklu:

„Nauczycielskie pasje inspiracją dla ucznia”

Jak uczyć – aby uczyć się

Termin realizacji: 19 października 2018 r. /piątek/

Miejsce realizacji: Sala Konferencyjna Politechniki Krakowskiej – Budynek ,,Działownia”, ul. Warszawska 24 (wejście od ul. Szlak)

Adresaci: nauczyciele wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej

 

Program konferencji:

12.00 – 13.00 Rekrutacja uczestników

13.00 Otwarcie konferencji, prof. Jacek Majchrowski, Prezydent Miasta Krakowa

13.10 – 13.50 Motywacja błyskawiczna – jak pomóc dziecku odnaleźć zapał do nauki – Marta Paluch–Chrabąszcz - psycholog w Szkole Podstawowej nr 114 w Krakowie i w XXI Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie,

13.50 – 14.35 Migawki z życia klasy – Jolanta Okuniewska, profesor oświaty, finalistka konkursu Global Teacher Prize 2016,

14.35 – 15.20 Jak przebiega uczenie się z mamą – czyli o edukacji domowej - Hanna Zielińska, dziennikarka , prowadzi edukację domową swoich dzieci

15.20 – 15.50 Przerwa

15.50 – 16.20 Edukacja przez zabawę – to się musi udać! – Sylwia Kustosz, licencjonowana edukatorka pedagogiki freblowskiej

16.20 – 16.50 Wow udało mi się… - czyli jak dopinamy dzieciom skrzydła, by odkrywały ‘’sztukę” życia….- Iwona Duran, Ewa Gieracka, nauczycielki Samorządowego Przedszkola nr 131 Stokrotka w Krakowie

16.50 – 17.20 Każdy ma w sobie ,,coś”, czyli o sztuce poszukiwania ,,siarczanych talentów” - Iwona Szyniec, Szkoła Podstawowa nr 43 im. KEN w Kraków

17.20 - Podsumowanie konferencji

 

Partnerem konferencji jest: Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. H. Kołłątaja w Krakowie.

 

Zgłoszenia przyjmuje Biuro Obsługi Klienta w MCDN ODN w Krakowie, ul. Garbarska 1, pok. 12.

Wypełnioną KARTĘ ZGŁOSZENIA UCZESTNIKA (formularz dostępny na stronie internetowej www.krakow.mcdn.edu.pl)

prosimy do dnia 10 października 2018 r. złożyć osobiście, przesłać drogą elektroniczną e-mail: bok.krakow@mcdn.edu.pl

lub pocztą (faxem) na adres:

MCDN Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie

31-131 Kraków, ul. Garbarska 1

tel. 12 422 14 49; tel. kom. 513 042 381; fax: 12 422 30 26

 

ZAPRASZAMY!


MATERIAŁY POKONFERENCYJNE - NAUCZYCIEL WOBEC KONFLIKTÓW

Dzieci na gruzach – zasady postępowania nauczycieli przedszkoli z dziećmi z rozbitych rodzin

1. Dziecko w rozbitej rodzinie nie jest ofiarą. Nie rób z niego ofiary. Nie użalaj się nad jego losem. To rodzice ponoszą odpowiedzialność za to co dzieje się w ich rodzinie.

2. W rozbitej rodzinie dziecko nie choruje. Nie potrzebuje terapeuty. Potrzebuje odbudowania poczucia bezpieczeństwa. Potrzebuje bliskości. Potrzebuje mamy i taty.

3. Nie jesteś jego mamą. Nie próbuj jej zastąpić.

4. Dbaj o autorytet rodziców dziecka. Mów dobrze o rodzicach dziecka w jego obecności. Podkreślaj, że to co robi, co umie zawdzięcza mamie i tacie.

5. Zapewnij dziecko, że mama i tata go kochają.

6. Jeśli masz do przekazania uwagi na temat zachowania dziecka, rób to bez jego obecności. Zaczynaj zawsze od pozytywnego stwierdzenia, potem mów o faktach. Pamiętaj żeby pozostawić rodzicom prawo do wychowania. Kieruj ich uwagę na wspólne rozwiązanie problemu. Zawsze do rozmowy zapraszaj oboje rodziców.

7. Nie przepytuj dziecka o to co się dzieje w jego domu. Przecież dziecko nie przepytuje ciebie.

8. Nie przepytuj rodziców o to co dzieje się w ich rodzinie. Nie wysłuchuj tego co mówią o swoich współmałżonkach. Wysłuchując stajesz się mimowolnie stroną, sojusznikiem i zarazem przeciwnikiem. Ma to znaczące skutki dla twojej relacji z dzieckiem. Pamiętaj, że wysłuchując nasączasz się problemem, który niesiesz ze sobą. Ma to znaczenie dla twojej relacji z dzieckiem. Nie masz wówczas dystansu.

9. Jeśli wysłuchujesz o problemach ojca lub matki danego dziecka, nie naprawiasz tym jego rodziny Jeśli możesz, wskaż rodzicom mediatora lub terapeutę rodzinnego.

10. Pomyśl: czy i jak możesz pomóc dziecku w zaspokojeniu jego potrzeb. Niezaspokojone potrzeby to potrzeba bliskości, bezpieczeństwa, akceptacji.

11. Nie cierp razem z dzieckiem. Jeśli identyfikujesz się z dzieckiem, użalasz się - prezentujesz siebie. Dziecku nie udzielasz wówczas wsparcia a jedynie odsłaniasz swoje zranienia.

12. Wsparcie dla dziecka to adekwatny komunikat odnoszący się do wypełniania zadań; „ zrobiłeś to dobrze”, „teraz jesteś grzeczny”, „poradziłeś sobie” .

13. Twój stosunek do dziecka – wyrażający się akceptacją, jest wystarczający aby akceptowały go inne dzieci. Jeśli chcesz aby dzieci bawiły się z danym dzieckiem najpierw sama weź go do zabawy.

14. Dostarczasz dziecku własnej siły, jeśli masz uporządkowany stosunek do siebie i innych.

opracowanie: Wanda Papugowa, psycholog, mediator

_____________________________________________________________

NAUCZYCIEL WOBEC KONFLIKTÓW RODZICÓW O DZIECKO

Wybrane książki i artykuły z czasopism ze zbiorów Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie

Agnieszka Lewicka-Zelent, Katarzyna Korona (red.), Dziecko a rozwód, bajki dla dzieci rozwodzących się rodziców, Warszawa 2015, s. 218, [1]

Paulina Gluza, Zofia Kołakowska-Halbersztadt, Maciej Tański, Dziecko w rozstaniu rodziców, Warszawa 2013, s. 303

Barbara M. Kaja (red.), Małżeństwo, rodzina, rozwód, Bydgoszcz 2013, 223, [1] s.

Agata Gójska, Mediacje rodzinne, Warszawa 2015, s. 255

Lisa Rene Reynolds, "Pomóż dziecku przetrwać rozwód: poradnik dla rozwodzących się rodziców", Warszawa, 2012, s 283, [1]

Do Biblioteki można zapisać się bezpłatnie nie wychodząc z domu! Wejdź na: www.pbw.edu.pl

 

Artykuły z czasopism

Wanda Papugowa, Dzieci na gruzach, "Bliżej Przedszkola" 2017, nr 718, s. 4-7

Magdalena Goetz, Przeżycia dziecka w sytuacji rozwodu rodziców oraz zadania stojące przed nauczycielem. Kiedy rodzice się rozwodzą, "Głos Nauczycielski", 2015, nr 46, s. 12

Kinga Kuszak, Trudna sytuacja emocjonalna dziecka wobec rozwodu rodziców. Formy wsparcia i pomocy, jakiej moje udzielić nauczyciel. Rozwód - jak pomóc?, "Życie Szkoły" 2009, nr 3, s. 38-42

Anna Więcław, Przeżycia dziecka w sytuacji rozwodu rodziców oraz zadania stojące przed nauczycielem. Rozwód w rodzinie: sytuacja emocjonalna w życiu małego dziecka, "Bliżej Przedszkola" 2011, nr 11, s. 38-39

Małgorzata Łoskot, Dezintegracja rodziny i jej wpływ na dziecko, rola nauczyciela we wsparciu dziecka. Współpraca z rodzicami skłóconymi po rozwodzie. Praktyczne wskazówki dla nauczyciela. "Życie Szkoły" 2016, nr 9, s. 29- 32,

Zapisany nauczyciel może bezpłatnie zamówić skany artykułów. Napisz: bibliografia@pbw.edu.pl


Konferencja metodyczna dla dyrektorów przedszkoli miasta Krakowa

Małopolski Kurator Oświaty

wraz z Dyrektorem Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym oraz Dyrektorem Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej zapraszają na konferencję metodyczną dotyczącą realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach.

Konferencja odbędzie się 6 kwietnia 2018 r. w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej przy al. F. Focha 39, w godzinach 10.00-13.00.

 

Przebieg spotkania:

1. Wspomaganie przedszkoli - analiza doświadczeń oraz projekt nowej oferty, Wanda Papugowa, Dyrektor Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym.

2. Realizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, Jolanta Bień, pedagog, Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym.

3. Nadzór pedagogiczny dyrektora, Małgorzata Wajda, starszy wizytator Kuratorium Oświaty w Krakowie.

4. Rola Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej we wspomaganiu nauczycieli przedszkoli, Anna Piotrowska, Dyrektor Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Krakowie.

5. Praca w zespołach - opracowanie oferty wspomagania przedszkoli.

Zapisy prowadzi Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Krakowie.

 

Prosimy wypełnić FORMULARZ (https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-tlMcZPy0EjJ1W7h-lfMUChwvuOyGMkadxhZTeEttHf3DXA/viewform)

Informacje: Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym,
ul. W. Popławskiego 17, 30-818 Kraków, tel./fax. (12) 632-87-73, kom. 660-637-351,
e-mail: sopp.krakow@interia.pl